Vizita e presidentit amerikan Donald Trump në Pekin këtë javë po zhvillohet në një moment kur rivaliteti mes United States dhe China është shndërruar në një garë të drejtpërdrejtë për ekonomi, teknologji dhe ndikim global.
Trump mbërriti në Pekin për një samit treditor, vizita e parë shtetërore e një presidenti amerikan në detyrë në Kinë që nga udhëtimi i tij i vitit 2017. Por, ndryshe nga ajo periudhë, situata globale sot konsiderohet shumë më e tensionuar.
Konflikti në Lindjen e Mesme dhe lufta me Iranin kanë tronditur tregjet ndërkombëtare të energjisë dhe transportit detar, ndërsa Kina po përpiqet të paraqitet si faktor stabiliteti ekonomik dhe diplomatik, duke zgjeruar ndikimin e saj në Azi, Afrikë dhe Amerikën Latine.
Në anën tjetër, administrata amerikane ka intensifikuar praninë dhe ndikimin e saj në Amerikën Latine përmes një strategjie të re gjeopolitike, duke synuar kufizimin e depërtimit kinez në rajon dhe kontrollin mbi zinxhirët strategjikë të furnizimit.
Një nga përplasjet më të forta mes dy superfuqive lidhet aktualisht me kontrollin e porteve në Kanalin e Panamasë, ku Uashingtoni dhe Pekini po zhvillojnë një betejë të hapur ekonomike dhe strategjike.
Amerika mbetet ekonomia më e madhe në botë, por Kina po afrohet me ritme të shpejta. Sipas parashikimeve të fundit të FMN-së, ekonomia amerikane pritet të kalojë 30 trilionë dollarë në vitin 2026, ndërsa ajo kineze rreth 20 trilionë dollarë.
Megjithatë, ritmi i rritjes ekonomike të Kinës vazhdon të jetë dukshëm më i lartë. Që nga viti 2017, ekonomia kineze është rritur mesatarisht me mbi 5% në vit, krahasuar me rreth 2.5% të SHBA-së.
Kina ka fituar gjithashtu epërsi në prodhim industrial, zinxhirë furnizimi dhe eksport, duke dominuar sektorë strategjikë si panelet diellore, bateritë për automjete elektrike dhe infrastruktura energjetike.
Në fushën teknologjike, rivaliteti është përqendruar te inteligjenca artificiale dhe gjysmëpërçuesit. Administrata Trump ka vendosur kufizime të forta ndaj eksporteve të çipave të avancuar amerikanë drejt Kinës, me argumentin se mund të përdoren për qëllime ushtarake.
Në këtë përballje, kompani si NVIDIA, Apple dhe Tesla janë bërë pjesë e drejtpërdrejtë e rivalitetit ekonomik mes dy vendeve.
Nga ana financiare, Kina vazhdon të mbajë rezervat më të mëdha valutore në botë, mbi 3.2 trilionë dollarë, ndërsa po rrit edhe rezervat e arit për të ulur varësinë nga dollari amerikan.
Megjithatë, SHBA-ja vazhdon të ketë avantazhin më të madh global përmes dominimit të dollarit në tregtinë ndërkombëtare dhe sistemin financiar botëror.
Përplasja mes dy vendeve po shtrihet gjithnjë e më shumë edhe në aspektin ushtarak. Sipas të dhënave të fundit të SIPRI-t, SHBA-ja mbetet shpenzuesi më i madh ushtarak në botë me afro 1 trilion dollarë në vit, ndërsa Kina renditet e dyta me mbi 330 miliardë dollarë.
Një nga pikat më të ndjeshme vazhdon të jetë Tajvani, të cilin Pekini e konsideron pjesë të territorit të tij, ndërsa Uashingtoni vazhdon të mbështesë ushtarakisht Tajpein.
Ekspertët vlerësojnë se vizita e Trump në Pekin nuk do të matet vetëm nga marrëveshjet që mund të arrihen, por nga fakti nëse ajo do të arrijë të ndalë përkeqësimin e mëtejshëm të marrëdhënieve mes dy fuqive më të mëdha të botës.
Ndërsa SHBA-ja mbetet fuqia kryesore financiare dhe ushtarake globale, Kina po shfaqet gjithnjë e më shumë si sfiduesja kryesore e rendit ekonomik dhe strategjik ndërkombëtar.
