Një deklaratë e gazetarit Vudi Xhymshiti në një video të publikuar në Facebook ka nxitur reagime dhe debat publik rreth projektit të gazit natyror në Kosovë.
Në deklarimin e tij, Xhymshiti u shpreh se “gazi amerikan është gazi i hajdutëve” dhe se “atij nuk mund t’i besohet për asgjë”, duke shtuar se gazi për të cilin është folur në Kosovë nuk është amerikan, por rus.
Megjithatë, dokumentet dhe qëndrimet zyrtare të institucioneve amerikane tregojnë se kur flitet për “gazin amerikan” në Kosovë, bëhet fjalë kryesisht për projektin e importimit të gazit të lëngshëm natyror (LNG) nga Shtetet e Bashkuara dhe për lidhjen e Kosovës me rrjetin rajonal të gazit natyror.
Çfarë parashihte projekti?
Ideja kryesore e projektit ishte që Kosova të krijonte një lidhje infrastrukturore rajonale me rrjetin e gazit natyror, duke siguruar qasje në burime të ndryshme furnizimi dhe duke reduktuar varësinë nga një burim i vetëm energjie.
Sipas qëndrimeve të publikuara nga Ambasada e SHBA-së në Kosovë, objektivat kryesore të projektit ishin:
- Diversifikimi i burimeve të energjisë;
- Ulja e varësisë nga linjiti;
- Rritja e sigurisë energjetike;
- Krijimi i alternativave për prodhimin e energjisë elektrike dhe ngrohjes.
Projekti ishte mbështetur edhe nga Millennium Challenge Corporation (MCC) si pjesë e përpjekjeve për modernizimin e sektorit energjetik në Kosovë.
Pse u kundërshtua projekti?
Në vitin 2021, Qeveria e Kosovës e udhëhequr nga Albin Kurti vendosi të pezullojë projektin e gazsjellësit, duke kërkuar analiza shtesë për kostot dhe ndikimin afatgjatë ekonomik e mjedisor.
Argumentet kryesore të paraqitura nga qeveria ishin:
- Ndërtimi i gazsjellësit do të kishte kosto shumë të lartë;
- Kosova nuk posedon rrjet të brendshëm të shpërndarjes së gazit;
- Investimi mund të ngadalësojë tranzicionin drejt energjisë së rinovueshme;
- Ekziston rreziku që infrastruktura të bëhet e kushtueshme dhe më pak e nevojshme në të ardhmen.
Sa do të kushtonte ndërtimi?
Sipas vlerësimeve të ndryshme ndërkombëtare të publikuara ndër vite, ndërtimi i interkonektorit kryesor dhe infrastrukturës fillestare të gazit në Kosovë mund të kërkonte investime në vlerë prej rreth 200 deri në 500 milionë euro, varësisht nga traseja dhe kapaciteti i projektuar.
Mbështetësit e projektit kanë argumentuar se kjo shumë është e krahasueshme me shpenzime të tjera energjetike që Kosova ka bërë gjatë viteve të fundit, duke përfshirë subvencionet dhe importin e energjisë elektrike në periudha krizash.
Nga vjen gazi rus që përdor Serbia?
Aktualisht, Serbia furnizohet kryesisht me gaz rus përmes sistemit TurkStream/Balkan Stream.
Rruga kryesore e furnizimit është:
Rusi (Anapa) → Deti i Zi (TurkStream) → Turqi → Bullgari → Serbi → Hungari
Ky korridor energjetik është bërë rruga kryesore e furnizimit me gaz rus për Serbinë që nga viti 2021.
Fakti që Serbia furnizohet përmes këtij sistemi është i dokumentuar dhe i njohur publikisht, ndërsa debati në Kosovë lidhet me pyetjen nëse vendi duhet të ndërtojë infrastrukturë të re të gazit për t’u lidhur me tregjet rajonale dhe burimet alternative të furnizimit.👇🏻
https://turkstream.info/r/7DDE70FA-6433-4983-8B9F-DB7D17597486/infographics-en.pdf
Ndërsa kjo është rruga përmes së cilës gazi i lëngshëm natyror (LNG) nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës do të mund të arrinte në Kosovë, sipas konceptit të mbështetur nga SHBA-ja dhe partnerët rajonalë:
SHBA → Transport detar me anije LNG → Terminali i Alexandroupolit (Greqi) → Rrjeti i gazsjellësve në Greqi → Maqedonia e Veriut → Kosova
Pra, gazi do të eksportohej nga SHBA në formë të lëngshme (LNG), do të shkarkohej në terminalin e gazit në Alexandroupoli të Greqisë, ku do të rikthehej në gjendje të gaztë dhe më pas do të transportohej përmes rrjetit rajonal të gazsjellësve drejt Maqedonisë së Veriut dhe Kosovës.
Guxo.info/
